اعتراضات پاریس در میان دود گاز اشک‌آور؛
«مکرون، این هم از جمهوریِ به پیشِ تو!»
ده‌ها هزار نفر روز شنبه ۲۵ مهر ۱۴۰۵ در خیابان‌های پاریس تظاهرات کردند؛ راهپیمایی گسترده‌ای که دانش‌آموزان، دانشجویان، کارگران، فعالان اتحادیه‌ای، جلیقه‌زردها و شهروندانی از نسل‌های مختلف را در اعتراض به سیاست‌های امانوئل مکرون گرد هم آورد. افزایش دستمزدها، بهبود شرایط آموزشی، آینده جوانان، تقویت خدمات عمومی و مخالفت با سیاست‌های ریاضتی از مهم‌ترین خواسته‌های معترضان بود. تظاهرات در حالی برگزار شد که میدان جمهوری و خیابان‌های اطراف آن از ساعات اولیه روز شاهد حضور گسترده نیروهای پلیس و استفاده مکرر از گاز اشک‌آور بود.
روزنامه فرانسوی اومانیته در گزارش میدانی خود از تظاهرات پاریس می‌نویسد که شاید تاریخ ثبت کند دوران مکرون همان‌گونه به پایان می‌رسد که آغاز شد: در میان ابرهای گاز اشک‌آور. در سپتامبر ۲۰۱۷، کارگران و کارکنان در اعتراض به فرمان‌های دولت برای تضعیف حقوق کار به خیابان‌ها آمده بودند و اکنون، در پاییز ۲۰۲۶، موج تازه‌ای از نارضایتی‌های اجتماعی به نقطه تلاقی نسل‌ها و مطالبات گوناگون تبدیل شده است.
در میدان جمهوری پاریس، محل آغاز راهپیمایی دانش‌آموزان، دانشجویان، اتحادیه‌های کارگری و جلیقه‌زردها، از ظهر شنبه آرایش گسترده‌ای از نیروهای پلیس برقرار بود. خبرنگاران اومانیته که در محل حضور داشتند، از استفاده بسیار گسترده گاز اشک‌آور گزارش دادند که در بسیاری موارد مستقیماً به میان جمعیت شلیک می‌شد. در جریان درگیری‌ها چندین نارنجک صوتی نیز به کار گرفته شد. با وجود این فضای امنیتی، گروه‌های مختلف معترضان به حرکت خود در خیابان‌های پایتخت ادامه دادند.
جوانانی که آینده خود را در فرانسه نمی‌بینند
در میان تظاهرکنندگان، اوریان و الیوت، دو جوان ۲۱ و ۲۲ ساله، در کنار یکدیگر راه می‌رفتند. هر دو پس از آنکه نتوانستند از طریق سامانه پذیرش دانشگاهی «پارکورسوپ» وارد رشته مورد نظر خود شوند، ناچار شدند برای ادامه تحصیل در علوم سیاسی به بروکسل بروند.
آن‌ها می‌گویند شمار جوانان فرانسوی که برای تحصیل راهی بلژیک می‌شوند رو به افزایش است، زیرا نظام گزینش دانشگاهی در این کشور به‌اندازه فرانسه سخت‌گیرانه نیست. مخالفت با سازوکار پذیرش دانشگاهی، افزایش امکانات دبیرستان‌ها و استخدام معلمان بیشتر از مطالبات اصلی جوانان حاضر در تظاهرات بود.
اوریان از خانواده‌ای مرفه و چپ‌گرا می‌آید؛ پدر و مادرش پژوهشگر دانشگاهی هستند و مادربزرگش در حزب کمونیست فعالیت دارد. او از کودکی در تظاهرات شرکت کرده است. اما مسیر سیاسی الیوت کاملاً متفاوت بوده است. او زمانی عضو تشکل جوانان حامی مکرون بود و در سال ۲۰۱۷ به وعده‌های رئیس‌جمهور برای نوسازی سیاست فرانسه امید بسته بود.
الیوت اکنون می‌گوید از شعارهای سیاسی مکرون فریب خورده است. آنچه بیش از همه او را از دولت دور کرد، سیاست‌های مالیاتی بود که به گفته او منابع فراوانی را به جیب ثروتمندان سرازیر کرد. او از تجربه مادرش سخن می‌گوید که در یک عینک‌فروشی کار می‌کرد، در حالی که صاحب‌کارش سوار خودرویی گران‌قیمت می‌شد.
این جوان همچنین از دوران تحصیل خود در دبیرستانی فرسوده در کولومیه، در منطقه سن‌اِمارن، یاد می‌کند و می‌گوید اکنون تنها به این دلیل می‌تواند زندگی خود را اداره کند که در بروکسل نزد یکی از دوستانش سکونت دارد. او وضعیت مادرش و آینده نامطمئن خود را از نتایج سیاست‌های اقتصادی نئولیبرالی می‌داند.
«برای فرزندانمان به خیابان آمده‌ایم»
در اطراف این دو جوان، جمعیت پیوسته افزایش می‌یافت. گروه‌هایی از دانش‌آموزان با شعارهایی درباره نظام آموزشی، فلسطین و خشونت پلیس راه می‌رفتند. کارکنان و فعالان صنفی پلاکاردهای اتحادیه‌های ث‌ژ‌ت و سولیدر را حمل می‌کردند و گروه‌هایی از جلیقه‌زردها نیز در جمعیت دیده می‌شدند.
اریک و ماگالی، ۶۲ و ۵۱ ساله، از نسلی متفاوت با بسیاری از جوانان حاضر در راهپیمایی بودند. اریک به‌تازگی بازنشسته شده، اما برای تأمین هزینه‌های زندگی همچنان در بخش سمعی و بصری کار می‌کند. ماگالی روان‌شناس است و می‌گوید اگرچه درآمد بسیار خوبی دارد، با کسانی که از امکانات کمتری برخوردارند احساس همبستگی می‌کند
آن‌ها می‌گویند: «ما برای فرزندانمان بسیج شده‌ایم.» به گفته این دو معترض، جوانان از شرایط موجود خسته شده‌اند و دلایل فراوانی برای خشمگین بودن دارند: آینده‌ای نامعلوم، فروپاشی تنوع زیستی و گسترش فاشیسم.
ماگالی وضعیت کنونی فرانسه را نتیجه ده سال سیاست‌های مکرون می‌داند. او می‌گوید در پایان این دوره، راست افراطی به آستانه قدرت رسیده، خشم در جامعه گسترش یافته و نیروهای پلیس همه‌جا حضور دارند.
اریک نیز با کنایه به سیاست‌های دولت می‌گوید اگر راهبردی وجود داشته باشد، چیزی جز فریب دادن مردم و استقرار پلیس در همه‌جا نیست.
در همین هنگام، گروهی از مأموران ضدشورش با تجهیزات کامل از راه می‌رسند. ماگالی می‌گوید آن‌ها پیش‌تر در میدان جمهوری با نیروهایی روبه‌رو شده‌اند که به روبات شباهت داشتند و خودروی زرهی بزرگی دیده‌اند که نمونه آن را پیش از این ندیده بودند. او معتقد است چنین نمایش گسترده‌ای از قدرت پلیس، خشم جوانان را تشدید می‌کند.
از مطالبات دانش‌آموزی تا مبارزه علیه بودجه ریاضتی
راهپیمایی پرجمعیت به سوی میدان کلیشی ادامه یافت. در طول مسیر، شعارها پیوسته تغییر می‌کردند و معترضان با طنز و کنایه به سیاست‌های دولت و برخورد پلیس اعتراض می‌کردند.
روی یکی از پلاکاردها نوشته شده بود: «بتهوون ناشنوا شد، اما نه بر اثر نارنجک.» معترض دیگری خطاب به رئیس‌جمهور نوشته بود: «مکرون، مثل من رفتار کن، از دوستانت مالیات بگیر!» گروهی از جوانان نیز شعار می‌دادند: «عصبانی هستیم، بی‌پول هستیم، اما فاشیست نیستیم.»
در میان جمعیت، ژول، فعال اتحادیه ث‌ژ‌ت و کارمند سازمان هواشناسی فرانسه، حضور داشت. او معتقد است که اعتراض‌های دانش‌آموزی بدون پیوستن کارگران و کارکنان به اعتصاب نمی‌تواند به خواسته‌های خود برسد.
ژول می‌گوید اتحادیه او از آغاز جنبش در کنار جوانان بوده و در مواردی اعضای اتحادیه برای محافظت از دانش‌آموزان، میان آنان و نیروهای پلیس قرار گرفته‌اند. به اعتقاد او، مخالفت با بودجه ریاضتی دولت نباید به مبارزه‌های پراکنده و جداگانه محدود بماند.
او تأکید می‌کند: «اگر جهان کار با اعتصاب به جنبش نپیوندد، دانش‌آموزان پیروز نخواهند شد.» به گفته این فعال اتحادیه‌ای، مبارزه علیه بودجه ریاضتی نیازمند اقدام مشترک بخش‌های مختلف جامعه است.
اعتراض به گرانی مسکن و کاهش کمک‌های اجتماعی
با پیشروی راهپیمایی به سوی شمال غرب پاریس، بوی باروت ناشی از آتش‌بازی‌ها و گاز اشک‌آور همچنان در هوا پراکنده بود. دو زن جوان که در تظاهرات شرکت کرده بودند، می‌گفتند آغاز تعطیلات مدارس نیز نمی‌تواند به اعتراض‌های دانش‌آموزان پایان دهد.
یکی از آن‌ها تصویری از امانوئل مکرون را حمل می‌کرد که روی آن عبارت «دیکتاتوری مطلق» نوشته شده بود. او در توضیح این شعار به استفاده دولت از ماده ۴۹.۳ قانون اساسی برای تصویب قوانین بدون رأی‌گیری عادی پارلمان، تمرکز قدرت در دست رئیس‌جمهور و بی‌اعتنایی به خشم عمومی اشاره می‌کرد.
دوست او که برای آپارتمانی ۱۹ مترمربعی در پاریس ماهانه ۸۵۰ یورو اجاره می‌پردازد، از پیش‌بینی توقف افزایش کمک‌هزینه مسکن در بودجه سال ۲۰۲۷ خشمگین بود. او می‌گفت شرم‌آور است که فشار اقتصادی و برخوردهای پلیسی بیش از همه بر دوش کم‌درآمدترین گروه‌های جامعه قرار می‌گیرد.
در طول راهپیمایی، مطالبات مربوط به آموزش، دستمزد، مسکن و خدمات عمومی در کنار اعتراض به برخورد پلیس و سیاست‌های دولت مطرح می‌شد. نسل‌های مختلف، با تجربه‌های اجتماعی و سیاسی متفاوت، در مخالفت با سیاست‌هایی به هم رسیده بودند که زندگی و آینده آنان را تحت تأثیر قرار داده است.
در پایان گزارش اومانیته، زنی با چهره‌ای مصمم از میان جمعیت عبور می‌کند و شعاری سر می‌دهد که خطاب مستقیم آن به رئیس‌جمهور فرانسه است:
«مکرون، این هم از جمهوریِ به پیشِ تو!»
این شعار کنایه‌ای به نام جنبش سیاسی مکرون، «جمهوری به پیش» (La République en Marche)، است؛ جنبشی که در سال ۲۰۱۷ با وعده نوسازی سیاست فرانسه به قدرت رسید و اکنون معترضان، کارنامه آن را با گاز اشک‌آور، نابرابری اجتماعی، کاهش خدمات عمومی و خشم نسل جوان توصیف می‌کنند.
باز نشر گروه اتحاد بازنشستگان
*****************
فرانسه؛ اعتراضات عمومی امروز شنبه ۱۷ اکتبر
اعتراضات و درگیری‌های گسترده در فرانسه (به‌ویژه در مارسی، پاریس و لیون) در تاریخ ۱۷ اکتبر به وقوع پیوسته است.امروز فرانسه شاهد یکی از پرتنش‌ترین روزهای اعتراضی سال‌های اخیر بود. اعتراضاتی که از چند هفته پیش با مطالبات دانش‌آموزان برای بهبود وضعیت مدارس آغاز شده بود، اکنون با مشارکت کارگران، اتحادیه‌ها و گروه‌هایی از جنبش «جلیقه‌زردها» به اعتراضات گسترده علیه گرانی، کاهش خدمات عمومی و نابرابری اجتماعی تبدیل شده است.
در مارسی، درگیری‌های شدید با پلیس رخ داد. گروهی از معترضان با شکستن درِ شهرداری وارد ساختمان شدند. سطل‌های زباله به آتش کشیده شد و پلیس با گاز اشک‌آور و اعزام نیروهای کمکی مداخله کرد. در پاریس، لیون و چند شهر دیگر نیز درگیری و آتش‌سوزی گزارش شده است.
به گزارش رویترز، اتحادیه کارگری CGT شمار شرکت‌کنندگان در اعتراضات سراسری را حدود ۸۰۰ هزار نفر اعلام کرده است. وزارت کشور فرانسه نیز از دست‌کم ۲۷۲ بازداشت خبر داده است.
معترضان خواستار افزایش دستمزدها و مستمری‌ها، مهار گرانی، افزایش بودجه آموزش و تقویت خدمات عمومی هستند.
ریشه‌های اعتراض: این اعتراضات که در ابتدا با مطالبات اقتصادی- رفاهی دانش‌آموزان برای بهبود وضعیت مدارس آغاز شده بود، با پیوستن کارگران، اتحادیه‌های کارگری و بخش‌هایی از جنبش «جلیقه‌زردها» به یک جنبش سراسری تبدیل شد.
اهداف و مطالبات:
مقابله با بحران گرانی و تورم
افزایش دستمزدها و مستمری‌ها
افزایش بودجه بخش آموزش
تقویت خدمات عمومی و کاهش نابرابری‌های اجتماعی
۲. ابعاد اعتراضات و وضعیت امنیتی (شهرهای کلیدی)
مارسی: کانون اصلی درگیری‌های شدید؛ معترضان پس از شکستن درِ شهرداری وارد ساختمان شدند، سطل‌های زباله به آتش کشیده شد و پلیس برای متفرق کردن جمعیت از گاز اشک‌آور و نیروهای کمکی استفاده کرد.
پاریس و لیون: در این کلان‌شهرها نیز درگیری‌های خیابانی و آتش‌سوزی‌هایی گزارش شده است.
۳. آمار و ارقام شرکت‌کنندگان و بازداشتی‌ها
جمعیت معترضان: اتحادیه کارگری CGT شمار شرکت‌کنندگان در این تظاهرات سراسری را حدود ۸۰۰ هزار نفر اعلام کرده است.
بازداشت‌ها: وزارت کشور فرانسه از دستگیری دست‌کم ۲۷۲ نفر در جریان این درگیری‌ها خبر داده است.
۴. واکنش دولت فرانسه
مواضع نخست‌وزیر: «سباستین لوکورنو»، نخست‌وزیر فرانسه، ضمن محکوم کردن خشونت‌ها، تأکید کرد که دولت در برابر این اعتراضات عقب‌نشینی نخواهد کرد.
در شهر پاریس نیز هم‌زمان با سایر شهرهای فرانسه، تظاهرات و اعتراضات گسترده‌ای در جریان روز شنبه ۱۷ اکتبر برگزار شد. جزئیات وضعیت در پایتخت به شرح زیر است:
۱. مسیر و کانون‌های تجمع
مسیر اصلی تظاهرات: راهپیمایی اصلی معترضان (شامل تشکل‌های مختلف از جمله جلیقه‌زردها، دانش‌آموزان، اتحادیه‌ها و اصناف مختلف) از میدان جمهوری (Place de la République) آغاز شد و به سمت میدان کلیشی (Place de Clichy) ادامه یافت.
درگیری‌ها و تنش‌ها: بخش‌هایی از این تجمع به خشونت کشیده شد و درگیری‌هایی میان نیروهای پلیس و معترضان (به‌ویژه گروه‌های موسوم به بلک‌بلوک و افراد افراطی) در برخی نقاط از جمله اطراف میدان جمهوری گزارش شد. پلیس برای متفرق کردن جمعیت از گاز اشک‌آور استفاده کرد.
۲. اقدامات امنیتی و اختلال در حمل‌ونقل
بسته‌شدن ایستگاه‌های مترو: به دستور پلیس و برای پیشگیری از بروز حوادث و کنترل بهتر امنیت، حدود ۲۵ ایستگاه مترو در مناطق غربی پاریس و مسیرهای منتهی به مناطق تجمع و تپه‌های مون‌مارتر از صبح روز شنبه بسته شدند.
آمار بازداشتی‌ها: حضور پلیس در پایتخت بسیار چشمگیر بود و تا بعدازظهر همان روز، تنها در محدوده پاریس نزدیک به ۲۰۰ مورد بازداشت توسط نیروهای امنیتی ثبت شد.
۳. آمار شرکت‌کنندگان در پاریس
بر اساس برآوردهای وزارت کشور، تنها در شهر پاریس حدود ۱۱۰ هزار نفر در اعتراضات شرکت کردند، در حالی که برگزارکنندگان و اتحادیه‌ها آمار کلی سراسری را بسیار بالاتر اعلام نمودند.
باز نشر گروه اتحاد بازنشستگان