بیانیهی انجمن صنفی معلمان کوردستان به مناسبت بازگشایی مدارس
تحصیل رایگان، عادلانە و باکیفیت در محاصره، تبعیض، کالاییسازی آموزش و سرکوب فعالان صنفی
با نزدیک شدن بە بازگشایی پر از ابهام و تردید مدارس، مطابق معمول شاهد ادعاها، شعارها و اظهارنظرهای پرطمطراق مسئولان دربارە اوضاع مدارس و آغاز و استمرار پرشور فرایند آموزش هستیم اما واقعیت مدارس تصویری متفاوتتر ارائه میدهد. گسترش نابرابری آموزشی، محتوای ناکارآمد کتب درسی، کمبود شدید نیروی انسانی، کالاییشدن آموزش، فرسودگی مدارس، تراکم غیرمتعارف کلاسها و تشدید فشار بر معلمان منتقد و مطالبهگر چنان دمار از روزگار آموزش و پرورش درآوردە کە مراسم تشریفاتی در چند مدرسە برخوردار و سخنان و شعارهای کلیشەای و ویترینی نە میتواند رمق و رونقی بیافریند و نە کمبودها و بحرانهای نظام آموزشی را پنهان کند. علاوە بر اینها آنچە اکنون بە یک نگرانی جدی برای خانوادەها و معلمان تبدیل شدە، "عدم استمرار آموزش حضوری در مدارس" است و گمانەزنیهای مسئولان در خصوص ناترازی انرژی (کمبود برق، گاز) و... بر این نگرانیها افزودە است. اما بە فرض عدم تحقق این احتمالات و با حضوری شدن مدارس، باز بەخوبی میدانیم که مدرسه بدون معلمان کافی و باانگیزە، تحصیل بدون کیفیت و عدالت، و مطالبهگری بدون آزادی صنفی، کالبد واقعی آموزش عمومی را تهی میکند.
دسترسی بە آموزش باکیفیت حق تمام جامعە است و نباید تابع جغرافیای محل تولد و تحصیل یا وضعیت اقتصادی خانواده باشد. اما شکاف میان مناطق برخوردار با مناطق محروم، دسترسی نابرابر به امکانات و تفاوتهای فاحش در خدمات ارائە شدە بە دانشآموزان نشان میدهد که «عدالت آموزشی» بیش از آنکه واقعیتی موجود باشد، شعاریست تکراری کە مدعیان آن هم باورش ندارند. فاصلە گرفتن از آموزش رایگان و حرکت بە سوی کالاییسازی آموزش بە این معناست کە کیفیت تحصیل، امکانات مدرسه، کلاسهای تقویتی و فرصتهای پیشرفت بیش از پیش به قدرت خرید خانوادهها وابسته میشود و مدرسه عمومی از کارکرد اجتماعی خود فاصله گرفته و آموزش به امتیازی اقتصادی تبدیل میشود کە این مسئلە یکی از جدیترین تهدیدها علیه زندگی و آیندە شهروندان و انسجام اجتماعی است. لذا اصل برخورداری همگانی از آموزش رایگان و برابر را نمیتوان تحت عنوان «مشارکت مردمی»، «خصوصیسازی» یا عناوین مشابه به مسلخ برد و مسئولیتهای دولت را با این توجیهات بر دوش خانوادەها گذاشت.
چالش اساسی دیگر در بحث نیروی انسانی است. در استان کوردستان بنا بر آمارهای موجود و علیرغم کلاسهای پرجمعیت، ادغام برخی کلاسها در متوسطە اول و دوم، حذف برخی از پستها و معاونتهای مدارس، تقلیل ساعات مشاوران و مربیان تربیتی و سلامت، همچنان با کمبود حدود ۲۷۴۰ معلم مواجهیم و نزدیک به ۶۶ هزار ساعت آموزشی خالی وجود دارد (اگر آمار کلاسها و اختصاص نیروها را استاندارد لحاظ کنیم کمبود معلم استان بە بیش از ١٠ هزار نفر هم میرسد). از طرف دیگر نیروهای موجود هم بە دلیل تبعیضها و تورم شدید آنچنان درگیر فشار مالی، شغل دوم و مشکلات عدیدە زندگی هستند کە نە فرصتی برای مطالعە و بەروزکردن دانش و مهارت خود داشتەاند و نە شور و انگیزەای کە بتواند دانشآموز را سر شوق آورد. در کنار اینها فشار بر معلمان منتقد و حذف مجموعەای از معلمان مطالبەگر و خوشنام از ساختار آموزش یک شکاف عمیق بین بدنە و مدیریت آموزش و پرورش ایجاد کردە کە تاثیرات منفی آن هویداست.
از سویی دیگر آمار مدارس فرسوده بەحدی است کە بخش قابل توجهی از دانشآموزان و معلمان ناچارند ساعات فعالیت و حضور خود را در ساختمانهایی سپری کنند که از استانداردهای ایمنی، بهداشتی و آموزشی برخوردار نیستند و جان و روان آنها را تهدید میکند.
کلاسهای پرجمعیت هم تدریس و یادگیری را به فرایندی فرسایشی برای معلم و دانشآموز تبدیل کردە است. معلم در کلاسهای ٣۵ نفرە فرصت کافی برای شناخت روحیات و نیازهای آموزشی - تربیتی دانشآموزان و ارائه آموزش مؤثر ندارد. دانشآموز هم از ارتباط مطلوب و صمیمی با معلم کە لازمە یادگیری و رشد شخصیت اوست محروم میشود. لذا افزایش تراکم کلاسها برای لاپوشانی کمبود نیروی انسانی و فضای آموزشی چارەی کار نیست؛ بلکه انتقال بحران از ساختار مدیریتی به کلاس درس است و پیامدهای ناگوار تداوم این روند را میتوان در سطح جامعە و در اقتصاد، فرهنگ، مدیریت و... رصد نمود. همچنین تحمیل بار گران کسری بودجه، کمی فضای آموزشی و کمبود نیروی انسانی بر دوش معلمان، آنها را با فرسودگی جسمی و روانی بیش از پیش مواجە میکند.
از نظر ما این وضعیت صرفاً مجموعهای از «کاستیهای اجرایی» نیست؛ بلکه حاصل مجموعهای از سیاستهای آموزشی و اقتصادی ناکارآمد است که حق آموزش عمومی و رایگان را بهطور فزایندهای تضعیف کرده و منزلت و امنیت شغلی معلمان را نیز نشانه گرفته است.
مسائل مذکور بە همراە بسیاری موارد دیگر کە اکنون مجال بازگو کردن آنها نیست، بارها و بارها در سالیان اخیر از سوی این انجمن بیان شدە و هشدارهای خطر نواختە شدە، اما متولیان امر بە جای شنیدن نقدها و استقبال از پیشنهادات و راهکارهای ارائە شدە، اقدام بە احضار، پروندهسازی، صدور احکام اداری و قضایی، انفصال از خدمت، اخراج، تبعید، قطع رتبهبندی و سایر محرومیتهای شغلی برای فعالان صنفی و اعضای انجمن نمودەاند. اما تعهد و مسئولیت ما در برابر جامعە معلمی، دانشآموزان و مردم کوردستان ایجاب میکند کە علیرغم تمام فشارها و ناملایمات، جدیتر و رساتر از همیشە بر سر مواضع و خواستەهای مشروعمان بایستیم و آنها را فریاد بزنیم. چون عمیقا باور داریم کە مطالبه حقوق قانونی، اعتراض به شرایط نامناسب آموزشی، پیگیری حقوق دانشآموزان و دفاع از منزلت و معیشت معلمان تخلف نیست و نباید جرمانگاری شود بلکە سلب حقوق افراد و سرکوب مطالبەگری و حقطلبی است کە باید تحت پیگرد قرار گیرد.
در خاتمە این انجمن بار دیگر و در آستانە شروع سال تحصیلی جدید خواستەها و مطالبات خود برای بهبود وضعیت آموزش و پرورش را بیان میکند:
۱- تأمین نیروی انسانی مورد نیاز از بین تحصیلکردەهای دانشگاهی علاقەمند بە حرفە معلمی
۲- کاهش تراکم کلاسها و رعایت استانداردهای آموزشی در کلاسبندی دانشآموزان
۳- تخصیص بودجه کافی برای بازسازی و مقاومسازی مدارس فرسوده و ناایمن
٤- تهیە امکانات و ایجاد فضاهای ورزشی با اولویت مناطق حاشیەای و کمبرخوردار
۵- توقف روند پولیکردن آموزش و تضمین آموزش عمومی رایگان و باکیفیت برای همه دانشآموزان
٦- رفع تبعیض آموزشی میان مناطق و مدارس مختلف و توزیع عادلانه منابع، امکانات و نیروی انسانی
٧- فراهم نمودن بسترهای لازم برای آموزش بە زبان مادری در سراسر کشور
٨ - توقف پروندهسازی و برخوردهای امنیتی و اداری با معلمان مطالبهگر، لغو احکام ناعادلانه صادرشده علیه همه معلمان و بازگرداندن حقوق شغلی ضبط شدە آنان.
٩- بەرسمیت شناختن حق تشکلیابی، فعالیت صنفی و اعتراض مسالمتآمیز معلمان و فراهمکردن سازوکار واقعی برای مشارکت معلمان در تصمیمگیریهای آموزشی
انجمن صنفی معلمان کوردستان
(سنندج، مریوان و سروآباد، سقز و زیویه)
٣٠ شهریور ١٤٠۵