نهادهای حمایت از حقوق کودکان:
از تبریک‌های کودکانه تا واقعیت‌های بی‌رحمانه
روز ملی کودک، فرصتی است برای یادآوری حقیقتی ساده اما بنیادین: هر کودک، فارغ از جنسیت، قومیت، ملیت، محل زندگی و وضعیت اقتصادی و اجتماعی خانواده، صاحب حق است؛ حق امنیت، آموزش، سلامت، شادی، کرامت و برخورداری از آینده‌ای روشن. حق کودکان به زندگی تنها به آموزش محدود نمی‌شود، بلکه برخورداری از محیط زیست سالم، هوای پاک، آب سالم و تغذیه مناسب را نیز دربرمی‌گیرد.
اما حقوق کودکان با برگزاری مراسم، انتشار پیام‌های تبریک و تکرار شعارهای سالانه محقق نمی‌شود. کودکان بیش از تبریک، به حق، حمایت و عدالت نیاز دارند؛ به محیطی امن برای رشد، آموزش رایگان و باکیفیت، حمایت در برابر خشونت و بهره‌کشی، دسترسی عادلانه به خدمات جسمی و روانی و فرصت‌هایی برابر برای ساختن آینده خود.
هر سال در روز جهانی و روز ملی کودک، از حقوق کودکان بسیار سخن گفته می‌شود؛ اما فاصله میان این شعارها و واقعیت زندگی بسیاری از کودکان همچنان عمیق و نگران‌کننده است.
از حق امنیت و حق شنیده‌شدن کودکان سخن می‌گوییم، در حالی که جامعه همچنان با واقعیت تلخ خشونت و جان‌باختن کودکان در خیابان‌ها روبه‌روست.
از حق آموزش برابر سخن می‌گوییم، اما هنوز کودکانی هستند که سهمشان از آموزش، کلاس‌ها و فضاهایی است که حتی از حداقل استانداردهای یک مدرسه برخوردار نیستند.
از آموزش رایگان سخن می‌گوییم، در حالی که خانواده‌های بسیاری در مدارس دولتی نیز ناچارند هزینه‌هایی را با عناوین مختلف پرداخت کنند.
از برابری فرصت‌های آموزشی سخن می‌گوییم، اما نتایج کنکور، دسترسی نابرابر به مدارس خاص، آموزش خصوصی و امکانات آموزشی، مسیر آینده یک کودک را تعیین کند.
از حمایت از کودکان دارای معلولیت و کودکان مبتلا به بیماری‌های خاص سخن می‌گوییم، در حالی که خانواده‌های آنان زیر فشار هزینه‌های سنگین دارو، درمان، توان‌بخشی و مراقبت قرار دارند.
از امنیت و آرامش کودکان سخن می‌گوییم، اما در گوشه‌وکنار جهان، جنگ، خشونت و آوارگی همچنان کودکان را از خانه، خانواده، آموزش و حتی حق زندگی محروم می‌کند؛ امروز کودکانی که در میناب و دیگر نقاط کشور زیر حملات و بمباران آمریکا و اسرائیل جان خود را از دست دادند، قربانی همین جنگ و خشونت شده‌اند و دستیابی سریع و بدون اتلاف وقت به صلح و آرامش، که از اساسی‌ترین الزامات حفظ جان و آینده کودکان است، وظیفه حکومت و همه نهادهای مسئول است.
و از کودکی سخن می‌گوییم، در حالی که برای بسیاری از کودکان، فقر، کار اجباری، تبعیض، خشونت و محرومیت، مجال تجربه یک کودکی طبیعی را از میان برده است.
ایران همچنین از سال ۱۹۹۴ به کنوانسیون حقوق کودک پیوسته است؛ بنابراین یادآوری تعهدات ناشی از این کنوانسیون و ضرورت اجرای مؤثر اصول و حقوق مندرج در آن، باید بخشی جدایی‌ناپذیر از حقوق کودکان در ایران باشد.
از این رو، در روز ملی کودک، بار دیگر بر مسئولیت جدی، مستقیم و غیرقابل‌چشم‌پوشی نهادهای مسئول در قبال حقوق کودکان تأکید می‌کنیم و تحقق مطالبات زیر را ضروری می‌دانیم:
تضمین آموزش رایگان، باکیفیت و برابر برای همه کودکان؛
مقابله مؤثر و بدون اغماض با کودک‌آزاری، خشونت و هرگونه بهره‌کشی از کودکان؛
حمایت واقعی، پایدار و مؤثر از کودکان کار و کودکان در معرض آسیب؛
تضمین دسترسی عادلانه همه کودکان به خدمات سلامت جسم و روان؛
جلوگیری از ترک تحصیل و فراهم‌کردن شرایط بازگشت کودکان بازمانده از تحصیل به چرخه آموزش؛
حمایت مؤثر از کودکان دارای معلولیت و کودکان مبتلا به بیماری‌های خاص و کاهش فشارهای سنگین درمانی و مراقبتی بر خانواده‌های آنان؛
تقویت قوانین، نهادها و سازوکارهای اجرایی حمایت از حقوق کودک؛
تضمین حق حیات و بقا و اتخاذ تدابیر فوری و مؤثر برای حفاظت از کودکان در برابر جنگ، خشونت و هرگونه تهدید علیه جان آنان؛
تأمین محیط زیست سالم، آب و هوای پاک، تغذیه مناسب و شرایط مادی و اجتماعی لازم برای رشد همه کودکان؛
و مهم‌تر از همه، شنیده‌شدن صدای کودکان و به رسمیت شناختن آنان نه صرفاً به عنوان موضوع حمایت، بلکه به عنوان صاحبان حق.
کودکان، آینده‌ای دور نیستند؛ آنان امروزِ جامعه‌اند.
شیوه رفتار یک جامعه با کودکان، یکی از روشن‌ترین معیارهای سنجش عدالت، مسئولیت‌پذیری و انسانیت آن جامعه است.
حفظ کودکی، تنها مسئولیت خانواده‌ها نیست؛ حکومت و همه نهادهای مسئول، در قبال تضمین حق حیات، بقا، سلامت، امنیت، آموزش و رشد همه کودکان مسئولیت مستقیم دارند.
هیچ کودکی نباید بهای فقر، تبعیض، خشونت، جنگ یا بی‌توجهی جامعه و نهادهای مسئول را با از دست دادن کودکی خود بپردازد.
روز ملی کودک، تنها روز تبریک نیست؛ روز یادآوری مسئولیت‌ها، دیدن واقعیت‌ها و مطالبه حقوق کودکان است.
۱۶ مهر ۱۴۰۵
۱. انجمن دوستداران کودک پویش
۲. انجمن دوستداران کودک مشتاق
۳. انجمن دوستداران کودک و خانواده خراسان رضوی
۴. انجمن حمایت از حقوق کودکان
۵. انجمن حمایت از کودکان کار
۶. انجمن پژوهش‌های آموزشی پویا
۷. انجمن پرنده درخت کوچک
۸. انجمن یاری کودکان در معرض خطر
۹. گروه تلاشگران یاری همدل
۱۰. موسسه انسان دشواری وظیفه
۱۱. موسسه بنیاد نوای مهر تاک
۱۲. موسسه درخت کوچک زندگی
۱۳. موسسه کنشگران اجتماعی فرزانه (زاهدان)
۱۴. موسسه ندای ماندگار دروازه غار
۱۵. موسسه نوید زندگی کوشا
۱۶. موسسه مهروماه
۱۷. موسسه یاریگران کودکان کار پویا
***************
بیانیه مشترک انجمن‌ها و نهادهای فعال در حوزه حقوق کودک
درباره حق آموزش کودکان در شرایط بحران
ما، جمعی از انجمن‌ها و نهادهای فعال در حوزه حقوق کودک، با ابراز نگرانی عمیق نسبت به پیامدهای بحران‌های اخیر بر حق آموزش کودکان، تأکید می‌کنیم که حفظ جان، امنیت، سلامت روان و تداوم یادگیری کودکان، مسئولیتی غیرقابل تعویق و از وظایف بنیادین نظام آموزشی کشور است.
در شرایطی که نگرانی خانواده‌ها نسبت به امنیت فرزندانشان طبیعی و قابل درک است و در برخی مناطق ادامه آموزش حضوری امکان‌پذیر نیست، مسئولیت وزارت آموزش و پرورش صرفاً به تعطیلی یا بازگشایی مدارس محدود نمی‌شود؛ بلکه تضمین دسترسی همه کودکان به آموزش باکیفیت، ایمن، عادلانه و مستمر، حتی در شرایط جنگ، بلایای طبیعی، ناترازی انرژی و دیگر بحران‌ها، از وظایف اصلی آن است.
آنچه در سال تحصیلی گذشته شاهد آن بودیم، بیش از آنکه نشان‌دهنده مدیریت مؤثر بحران باشد، بیانگر نبود برنامه‌ای منسجم برای استمرار آموزش بود. در بسیاری از استان‌ها، حتی مناطقی که مستقیماً درگیر جنگ نبودند، مدارس تعطیل شدند؛ بدون آنکه راهکارهای آموزشی استاندارد، متناسب با شرایط سنی و نیازهای کودکان برای ادامه یادگیری ارائه شود.
تجربه سال‌های گذشته نشان داده است که آموزش مجازی، به‌ویژه برای کودکان دوره ابتدایی و خصوصاً دانش‌آموزان پایه اول، نمی‌تواند جایگزین کامل آموزش حضوری باشد. این وضعیت برای کودکان خانواده‌های کم‌برخوردار، کودکان دارای معلولیت و کودکانی که دسترسی کافی به امکانات آموزشی ندارند، پیامدهای جدی‌تری به همراه دارد و شکاف آموزشی را افزایش می‌دهد.
تداوم آموزش نیز صرفاً به فراهم بودن یک بستر مجازی محدود نیست؛ کیفیت، استاندارد و قابلیت اعتماد آن نیز اهمیت اساسی دارد. سامانه «شاد»، با وجود نقدهای گسترده معلمان، خانواده‌ها و دانش‌آموزان، همچنان بستر اصلی آموزش مجازی کشور است، در حالی که کاستی‌های آموزشی، فنی و دسترسی آن بارها مورد توجه قرار گرفته است.
همچنین رسانه ملی، که می‌تواند در شرایط بحران نقش مؤثری در آموزش عمومی ایفا کند، به دلیل انتقادهای مطرح‌شده درباره محتوای برخی برنامه‌های کودک و آمیختگی آن با رویکردهای سیاسی، نتوانسته اعتماد کامل خانواده‌ها و فعالان حوزه کودک را جلب کند. آموزش کودکان باید بر پایه معیارهای علمی، تخصصی، بی‌طرفانه و منطبق با منافع عالیه کودک طراحی و اجرا شود.
نگران‌کننده‌تر آنکه کشور همچنان فاقد «پروتکل ملی تداوم آموزش در شرایط بحران» است. همان‌گونه که برای آلودگی هوا ضوابط مشخصی برای تعطیلی مدارس وجود دارد، لازم است برای شرایطی مانند جنگ، بلایای طبیعی، ناترازی انرژی و دیگر بحران‌ها نیز سازوکارهای روشن، از پیش طراحی‌شده و مبتنی بر حقوق کودک تدوین شود؛ به‌گونه‌ای که تعطیلی مدارس آخرین راهکار باشد، نه نخستین واکنش.
بر اساس قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، قوانین داخلی و تعهدات بین‌المللی ایران، آموزش از حقوق بنیادین همه کودکان است و دولت موظف است دسترسی برابر و بدون تبعیض به این حق را در همه شرایط، از جمله دوران بحران، تضمین کند.
از وزارت آموزش و پرورش انتظار داریم:
- گزارشی شفاف از اقدامات انجام‌شده و مبانی تصمیمات اتخاذشده در دوره بحران منتشر کند.
- برنامه‌ای علمی و عملیاتی برای جبران افت یادگیری، به‌ویژه برای دانش‌آموزان پایه اول و دوره ابتدایی، تدوین و اجرا کند.
- با همکاری متخصصان، دانشگاهیان، معلمان، روان‌شناسان، سازمان‌های مردم‌نهاد و فعالان حوزه حقوق کودک، «پروتکل ملی تداوم آموزش در شرایط بحران» را تدوین و منتشر کند.
- کیفیت و استاندارد منابع آموزشی حضوری، مجازی و رسانه‌ای را ارتقا داده و نسبت به رفع کاستی‌های موجود در سامانه شاد و برنامه‌های آموزشی رسانه ملی اقدام کند.
- با پرهیز از هرگونه بهره‌برداری سیاسی از آموزش کودکان و با پایبندی به اصل منافع عالیه کودک، زمینه بازسازی اعتماد خانواده‌ها به نظام آموزشی را فراهم آورد.
حق آموزش، حقی بنیادین و لازمه تحقق سایر حقوق کودکان است. آینده کودکان را نمی‌توان به پایان بحران‌ها موکول کرد. نظام آموزشی کشور باید با برنامه‌ریزی علمی، شفافیت، پاسخگویی و رعایت استانداردهای حقوق کودک، شرایطی فراهم کند که هیچ کودکی، حتی در دشوارترین شرایط، از حق یادگیری، رشد و آینده خود محروم نماند.
در پایان، از همه نهادهای مسئول، دانشگاهیان، معلمان، سازمان‌های مردم‌نهاد، متخصصان حوزه کودک و خانواده‌ها دعوت می‌کنیم با مشارکت در تدوین راهکارهای علمی و پایدار، برای صیانت از حق آموزش کودکان در همه شرایط تلاش کنند.
امضاکنندگان بیانیه مشترک انجمن‌ها و نهادهای فعال در حوزه حقوق کودک درباره حق آموزش کودکان در شرایط بحران:
۱. انجمن پژوهش‌های آموزشی پویا
۲. انجمن پرنده درخت کوچک
۳. انجمن حمایت از کودکان کار
۴. انجمن حمایت از حقوق کودکان
۵. انجمن درخت کوچک زندگی (قزوین)
۶. انجمن دوستداران کودک پویش
۷. انجمن دوستداران کودک کرمان
۸. انجمن یاری کودکان در معرض خطر
۹. گروه تلاشگران یاری همدل
۱۰. گروه فرهنگی اجتماعی کیانا
۱۱. مؤسسه انسان دشواری وظیفه
۱۲. مؤسسه توانمندسازی مهر و ماه
۱۳. مؤسسه توانمندسازی ندای ماندگار دروازه‌غار
۱۴. مؤسسه شکوفایی استعدادهای کودکان مهر
۱۵. مؤسسه کنشگران اجتماعی (فرزانه)
۱۶. مؤسسه نوای مهر تاک
۱۷. مؤسسه نوید زندگی گوشا
۱۸. مؤسسه یاریگران کودکان کار پویا
****************
بیانیه مشترک تشکل‌های حامی حقوق کودکان
در محکومیت بازداشت کودکان و نقض حقوق بنیادین آنان
پیرو اقدام پیشین تشکل‌های مدنی و نامه‌نگاری با سازمان زندان‌ها و وزارت آموزش و پرورش درباره بازداشت و برخورد با دانش‌آموزان و در پی بی‌پاسخ ماندن آن مکاتبات ما، انجمن‌ها و نهادهای مدنی امضاکننده این بیانیه، بار دیگر بازداشت کودکان، تشکیل پرونده قضایی برای آنان، اخذ و پخش اعترافات اجباری تلویزیونی و هرگونه برخورد امنیتی با دانش‌آموزان را نقض آشکار کرامت انسانی و مغایر با تعهدات بین‌المللی دولت‌ها در قبال حقوق کودکان دانسته و به‌صراحت محکوم می‌کنیم.
بر اساس پیمان‌نامه جهانی حقوق کودک، اصل «منافع عالیه کودک» و حق ذاتی حیات، بقا و رشد، مبنای همه تصمیم‌ها و اقدامات نسبت به افراد زیر ۱۸ سال است. بازداشت، فشار روانی، تهدید و انتشار اعترافات اجباری، پرونده‌سازی برای کودکان، در تعارض مستقیم با این اصول و تعهد دولت‌ها به حمایت ویژه از کودکان آسیب‌پذیر قرار دارد. همچنین طبق اعلامیه جهانی حقوق بشر، هر انسان از کرامت، امنیت شخصی، منع رفتار تحقیرآمیز و دادرسی عادلانه برخوردار است؛ اصولی که در مورد کودکان اهمیتی مضاعف دارد.
پخش اعترافات اجباری کودکان در رسانه‌ها نقض حریم خصوصی و حیثیت آنان و تحمیل برچسبی ماندگار بر زندگی‌شان است و سلامت روان و آینده تحصیلی آنان را تهدید می‌کند. فرزندان ما به‌قدر کافی از اندوهِ فقدان و قتل همکلاسی‌های خود آزرده و سوگوارند؛ بیش از این بر رنج آنان نیفزایید.
متاسفانه اخبار حکایت از ورود نهادهای امنیتی و انتظامی به برخی مدارس دارد که در اینصورت استقلال و امنیت فضای تعلیم و تربیت را مخدوش کرده و محیط آموزشی را از بستر رشد به میدان ترس بدل می‌سازد. سکوت و بی‌عملی مسئولان ذی‌ربط، به‌ویژه وزارت آموزش و پرورش، با مسئولیت قانونی و اخلاقی آنان در حمایت از دانش‌آموزان سازگار نیست.
خواست‌های مشخص انجمن‌های امضاکننده:
۱.آزادی بی‌قید و شرط تمامی کودکان و نوجوانان بازداشت‌شده
۲.توقف فوری بازداشت و پرونده‌سازی علیه کودکان
۳.منع قطعی و بدون استثنای پخش اعترافات اجباری کودکان در هر رسانه
۴.منع ورود نهادهای امنیتی و انتظامی به مدارس و محیط‌های آموزشی
۵.تأمین فوری حمایت‌های روانی، اجتماعی و آموزشی برای دانش‌آموزان آسیب‌دیده
۶.ارایه گزارش شفاف وزارت اموزش و‌پرورش در مورد قربانیان ، بازداشتی ها و اسیب دیدگان جامعه دانش اموزی در اعتراض های اخیر و پاسخگویی در مقابل تضییع حقوق انها و اقدام سریع نسبت به بندهای فوق
۷.بهره‌برداری از عواطف و احساسات پاک کودکان و نوجوانان برای اهداف سیاسی یا جناحی، از سوی هر فرد یا جریانی، محکوم و مردود است. آن‌ها نباید ابزار منازعات قدرت قرار گیرند و حفظ کرامت و امنیت روانی و جانی آنان مسئولیتی همگانی است.
برخورد قهری با کودکان و نوجوانان، جامعه‌ای امن نمی‌سازد؛ بلکه بی‌اعتمادی و آسیب‌های عمیق و ماندگار بر جای می‌گذارد. ما مسئولیت پیامدهای این روند را متوجه تصمیم‌گیران و مجریان آن می‌دانیم و بر ضرورت پایبندی عملی دولت به تعهدات حقوق بشری، به‌ویژه حق حیات و بقا و رشد کودکان، تأکید می‌کنیم.
۱. شبکه کمک
۲. انجمن احبا (حمایت از بیماران اسکیزوفرنیا)
۳. انجمن پرنده درخت کوچک
۴. انجمن پژوهش‌های آموزشی پویا
۵. انجمن پژواک امید کودکان (پاک)
۶. انجمن حمایت از حقوق کودکان
۷. انجمن حمایت از کودکان و نوجوانان توانیاب
۸. انجمن حمایت از کودکانِ کار
۹. انجمن حمایت و یاری آسیب‌دیدگان اجتماعی (احیا ارزش‌ها)
۱۰. انجمن درخت کوچک زندگی
۱۱. انجمن دوستداران کودک پویش
۱۲. انجمن نویسندگان کودک و نوجوان
۱۳. انجمن یاران دانش و مهر
۱۴. انتشارات منشور صلح
۱۵. بنیاد توسعه صلح و مهربانی
۱۶. جمعیت دفاع از کودکان کار و خیابان
۱۷. شورای کتاب کودک
۱۸. قشم جزیره‌ای برای کودکان
۱۹. کانون صنفی معلمان ایران (تهران)
۲۰. گروه تلاشگران یاری همدل
۲۱. گروه فرهنگی، اجتماعی کیانا
۲۲. مادران صلح ایران
۲۳. مرکز توانمندسازی مهر راستین
۲۴. موسسه ارتقای کیفیت زندگی زنان آتنا
۲۵. موسسه انسان دشواری وظیفه
۲۶. موسسه توسعه اردیبهشت
۲۷. موسسه جادوی رنگین کمان
۲۸. موسسه رحمان (رشد، حمایت، اندیشه)
۲۹. موسسه شکوفایی استعدادهای کودکان مهر
۳۰. موسسه توانمندسازی مهر و ماه
۳۱. موسسه توانمندسازی ندای ماندگار دروازه‌غار
۳۲. موسسه کنشگران اجتماعی فرزانه
۳۳. موسسه نوید زندگی کوشا
۳۴. موسسه یاریگران کودکان کار پویا
۳۵. بنیاد خیریه طباطبایی برای کودکان
۳۶. بنیاد نوای مهرتاک
۳۷. انجمن دوستداران کودک کرمان
****************
بیانیه مشترک تشکل‌های حامی حقوق کودکان
در محکومیت بازداشت کودکان و نقض حقوق بنیادین آنان
پیرو اقدام پیشین تشکل‌های مدنی و نامه‌نگاری با سازمان زندان‌ها و وزارت آموزش و پرورش درباره بازداشت و برخورد با دانش‌آموزان و در پی بی‌پاسخ ماندن آن مکاتبات ما، انجمن‌ها و نهادهای مدنی امضاکننده این بیانیه، بار دیگر بازداشت کودکان، تشکیل پرونده قضایی برای آنان، اخذ و پخش اعترافات اجباری تلویزیونی و هرگونه برخورد امنیتی با دانش‌آموزان را نقض آشکار کرامت انسانی و مغایر با تعهدات بین‌المللی دولت‌ها در قبال حقوق کودکان دانسته و به‌صراحت محکوم می‌کنیم.
بر اساس پیمان‌نامه جهانی حقوق کودک، اصل «منافع عالیه کودک» و حق ذاتی حیات، بقا و رشد، مبنای همه تصمیم‌ها و اقدامات نسبت به افراد زیر ۱۸ سال است. بازداشت، فشار روانی، تهدید و انتشار اعترافات اجباری، پرونده‌سازی برای کودکان، در تعارض مستقیم با این اصول و تعهد دولت‌ها به حمایت ویژه از کودکان آسیب‌پذیر قرار دارد. همچنین طبق اعلامیه جهانی حقوق بشر، هر انسان از کرامت، امنیت شخصی، منع رفتار تحقیرآمیز و دادرسی عادلانه برخوردار است؛ اصولی که در مورد کودکان اهمیتی مضاعف دارد.
پخش اعترافات اجباری کودکان در رسانه‌ها نقض حریم خصوصی و حیثیت آنان و تحمیل برچسبی ماندگار بر زندگی‌شان است و سلامت روان و آینده تحصیلی آنان را تهدید می‌کند. فرزندان ما به‌قدر کافی از اندوهِ فقدان و قتل همکلاسی‌های خود آزرده و سوگوارند؛ بیش از این بر رنج آنان نیفزایید.
متاسفانه اخبار حکایت از ورود نهادهای امنیتی و انتظامی به برخی مدارس دارد که در اینصورت استقلال و امنیت فضای تعلیم و تربیت را مخدوش کرده و محیط آموزشی را از بستر رشد به میدان ترس بدل می‌سازد. سکوت و بی‌عملی مسئولان ذی‌ربط، به‌ویژه وزارت آموزش و پرورش، با مسئولیت قانونی و اخلاقی آنان در حمایت از دانش‌آموزان سازگار نیست.
خواست‌های مشخص انجمن‌های امضاکننده:
۱. آزادی بی‌قید و شرط تمامی کودکان و نوجوانان بازداشت‌شده
۲. توقف فوری بازداشت و پرونده‌سازی علیه کودکان
۳. منع قطعی و بدون استثنای پخش اعترافات اجباری کودکان در هر رسانه
۴. منع ورود نهادهای امنیتی و انتظامی به مدارس و محیط‌های آموزشی
۵. تأمین فوری حمایت‌های روانی، اجتماعی و آموزشی برای دانش‌آموزان آسیب‌دیده
۶. ارایه گزارش شفاف وزارت اموزش و‌پرورش در مورد قربانیان، بازداشتی ها و اسیب دیدگان جامعه دانش اموزی در اعتراض های اخیر و پاسخگویی در مقابل تضییع حقوق انها و اقدام سریع نسبت به بندهای فوق
۷. بهره‌برداری از عواطف و احساسات پاک کودکان و نوجوانان برای اهداف سیاسی یا جناحی، از سوی هر فرد یا جریانی، محکوم و مردود است. آن‌ها نباید ابزار منازعات قدرت قرار گیرند و حفظ کرامت و امنیت روانی و جانی آنان مسئولیتی همگانی است.
برخورد قهری با کودکان و نوجوانان، جامعه‌ای امن نمی‌سازد؛ بلکه بی‌اعتمادی و آسیب‌های عمیق و ماندگار بر جای می‌گذارد. ما مسئولیت پیامدهای این روند را متوجه تصمیم‌گیران و مجریان آن می‌دانیم و بر ضرورت پایبندی عملی دولت به تعهدات حقوق بشری، به‌ویژه حق حیات و بقا و رشد کودکان، تأکید می‌کنیم.
۱.شبکه کمک
۲. انجمن احبا (حمایت از بیماران اسکیزوفرنیا)
۳. انجمن پرنده درخت کوچک
۴. انجمن پژوهش‌های آموزشی پویا
۵. انجمن پژواک امید کودکان (پاک)
۶. انجمن حمایت از حقوق کودکان
۷. انجمن حمایت از کودکان و نوجوانان توانیاب
۸. انجمن حمایت از کودکانِ کار
۹. انجمن حمایت و یاری آسیب‌دیدگان اجتماعی (احیا ارزش‌ها)
۱۰. انجمن درخت کوچک زندگی
۱۱. انجمن دوستداران کودک پویش
۱۲. انجمن نویسندگان کودک و نوجوان
۱۳. انجمن یاران دانش و مهر
۱۴. انتشارات منشور صلح
۱۵. بنیاد توسعه صلح و مهربانی
۱۶. جمعیت دفاع از کودکان کار و خیابان
۱۷. شورای کتاب کودک
۱۸. قشم جزیره‌ای برای کودکان
۱۹. کانون صنفی معلمان ایران (تهران)
۲۰. گروه تلاشگران یاری همدل
۲۱. گروه فرهنگی، اجتماعی کیانا
۲۲. مادران صلح ایران
۲۳. مرکز توانمندسازی مهر راستین
۲۴. موسسه ارتقای کیفیت زندگی زنان آتنا
۲۵. موسسه انسان دشواری وظیفه
۲۶. موسسه توسعه اردیبهشت
۲۷. موسسه جادوی رنگین کمان
۲۸. موسسه رحمان (رشد، حمایت، اندیشه)
۲۹. موسسه شکوفایی استعدادهای کودکان مهر
۳۰. موسسه توانمندسازی مهر و ماه
۳۱. موسسه توانمندسازی ندای ماندگار دروازه‌غار
۳۲. موسسه کنشگران اجتماعی فرزانه
۳۳. موسسه نوید زندگی کوشا
۳۴. موسسه یاریگران کودکان کار پویا
۳۵.بنیاد خیریه طباطبایی برای کودکان
****************
شهادت، حافظه، مقاومت
بیانیه‌ی جمعی از فعالان حوزه‌ی کودک داخل کشور علیه کشتار سیستماتیک کودکان
این متن نه درخواست است و نه تلاشی برای متقاعد کردن ساختاری که خود عامل خشونت است. این یک کیفرخواست عمومی است به‌منظور ثبت حقیقت درحافظه‌ی جمعی و حفظ امکان پیگرد در آینده‌ای نه چندان دور.
آنچه در دی‌ماه ۱۴۰۴ بر کودکان و نوجوانان گذشت، با تعبیرهایی مانند «خطای مأمور» یا «شرایط استثنایی»و «مداخله‌ی عوامل بیگانه و تروریست‌ها» توجیه‌پذیر نیست. تکرار الگوهای یکسان در شهرهای مختلف، اعم از شلیک مستقیم به افراد زیر هجده سال، نوع جراحات، گستردگی بازداشت‌ها، ضرب‌وشتم و خشونت حین بازداشت، اعتراف‌گیری اجباری، دادرسی ناعادلانه، نشان می‌دهد با رفتاری سازمان‌یافته از سوی ساختارهای رسمی قدرت روبه‌رو هستیم، نه با انحراف و تخلف فردی.
ما با نقض فاحش حقوق بشر روبه‌رو هستیم و مسئولیت آن را متوجه آمران، عاملان و تصمیم‌گیران در همه‌ی سطوح می‌دانیم.
این در حالی است که سال‌ها از پیوستن جمهوری اسلامی به کنوانسیون حقوق کودک می‌گذرد، اما به جای تعهد به حق حیات، منع شکنجه، منع بازداشت خودسرانه و حمایت ویژه از افراد زیر سن قانونی همواره شاهد استمرار خشونت علیه کودکان ایرانی و کودکان ایرانیِ افغانستانی‌تبار بوده‌ایم: از تبعیض در آموزش و خدمات تا بازداشت و طرد و اخراج اجباری بدون والدین و اکنون کشتار کورکورانه. این وضعیت مبنای مسئولیت حقوقی امروز و فرداست.
آنچه رخ داده می‌تواند در چارچوب «حمله‌ی گسترده یا سازمان‌یافته علیه جمعیت غیرنظامی» بررسی شود؛ مفهومی شناخته‌شده در حقوق بین‌الملل ذیل عنوان جنایت علیه بشریت.
علاوه‌براین، نسلی که با صدای تیر، بازداشت هم‌کلاسی‌ها، تهدید و ناامنی دائمی بزرگ می‌شود، با آسیب‌هایی ماندگار روبه‌رو خواهد بود: اضطراب مزمن، اختلال استرس پس از سانحه، افسردگی، بی‌اعتمادی اجتماعی، ترک تحصیل و گسست عاطفی. زیستن کودک در سایه‌ی فاجعه، خود شکلی از خشونت است.
از سویی، به‌زعم ما، هر جریان سیاسی که نوجوانان را آگاهانه به موقعیت‌های مرگبار فرابخواند یا از آنان برای خود سرمایه‌ی تبلیغاتی بسازد، از مسئولیت اخلاقی و سیاسی مبرا نیست. کودک نه سپر انسانی است و نه ابزار بسیج. بی‌شک جمهوری اسلامی باید در قبال کودک‌سربازان و کودکان سرکوب‌شده پاسخگو باشد؛ اما هم‌زمان سلطنت‌طلبان و رسانه‌های نزدیک به آنان که نوجوانان را به ایستادن در برابر گلوله تشویق می‌کنند، بی‌آنکه سازوکار حمایت حقوقی یا مسئولیت‌پذیری عملی ارائه دهند، باید پاسخگو باشند. تشویق به «قهرمانانه مردن» جایی در سیاست مسئولانه ندارد.
خانواده‌ها، معلمان، فعالان اجتماعی و نیروهای سیاسی موظف‌اند در عین به رسمیت شناختن حق کودکان برای بیان اعتراض خود آن‌ها را از خشونت و خطر جانی در امان نگاه دارند و با ایستادن در کنار کودکان و ایجاد فضایی امن برای کنش‌گری آن‌ها مانع عادی‌سازی سرکوب شوند. امتناع از مشارکت در سرکوب، حداقل وظیفه‌ی اخلاقی ما است.از معلمان، مدیران، کارکنان آموزش‌وپرورش، نهادهای مدنی و فعالان اجتماعی می‌خواهیم از ظرفیت‌های حرفه‌ای و صنفی خود برای دفاع از دانش‌آموزان استفاده کنند: از جمله اعتصاب، خودداری از همکاری با سازوکارهای بازداشت و پرونده‌سازی، و مطالبه‌ی نظارت مستقل بر وضعیت بازداشت‌شدگان.
به‌گزارش شورای هماهنگی تشکل‌های صنفی فرهنگیان ایران بیش از دویست دانش‌آموز، یعنی به تعداد دانش‌آموزان یک مدرسه، در اعتراضات اخیر کشته شده‌اند. بر ما است که نگذاریم کودکان به عدد تبدیل شوند و از نام و یاد آن‌ها پاسداری کنیم. حافظه مقدمه‌ی عدالت است.
این‌ها همه در حالی است که نهادها و سازمان‌های بین‌المللی حتی از ابراز نگرانی‌‌های همیشگی‌شان هم سر باز زده‌اند و باید بابت این واکنش و موضع‌گیری غیرمسئولانه‌شان شرم‌سار و پاسخگو باشند. در نتیجه، اتکای ما به حافظه، مستندسازی و کنش جمعی خودمان است.
در پایان، ما هر صدایی را که بر طبل جنگ می‌کوبد نیز محکوم می‌کنیم. زیرا نخستین قربانیان هر جنگ کودکان‌اند؛ پیش از بمباران، ترس و فروپاشی روانی است که کودکی را نابود می‌کند. عادی‌سازی جنگ مشارکت در خشونت علیه کودکان است.
ما بی‌طرف نیستیم، طرف کودکان ایستاده‌ایم. فریاد می‌زنیم کودکان زندانی باید فوراً و بدون قید و شرط آزاد شوند! جان کودک موضوع معامله‌ی سیاسی نیست! ما برای آزادی و احقاق حق تک‌تک کودکان ایستاده‌ایم و از پا نمی‌افتیم!
****************
خشونت علیه کودکان را متوقف کنید؛
بیانیه جمعی از انجمن‌های فعال در حوزه حقوق کودکان
ما، جمعی از انجمن‌ها و نهادهای مدنی فعال در حوزه کودکان و نوجوانان، با نگرانی عمیق، خشونت اعمال‌شده علیه کودکان در اعتراضات سراسری روزهای اخیر را محکوم می‌کنیم؛ خشونتی که به کشته و زخمی شدن تعدادی از کودکان و نوجوانان انجامیده و آثار جبران‌ناپذیری بر جان، روان و آینده آنان بر جای گذاشته است.
کودکان، فارغ از هر شرایط اجتماعی و سیاسی، باید از حق بنیادین حیات، امنیت، سلامت جسم و روان و حمایت ویژه برخوردار باشند.
بر اساس قانون حمایت از اطفال و نوجوانان نباید کودکان را در شرایط مخاطره آمیز قرار داد. دولت با امضای پیمان نامه حقوق کودک متعهد شده است که حد اکثر امکانات را برای حفظ حق بقای کودکان تضمین کند.
بازداشت کودکان و نوجوانان نقض آشکار اصول حقوق کودک، قوانین داخلی و تعهدات بین‌المللی از جمله کنوانسیون حقوق کودک است که بر ضرورت حمایت، مراقبت و برخورد ترمیمی با کودکان تأکید دارد و برخورد قهری و کیفری با کودکان را مغایر حقوق کودک می داند.
ما انجمن‌های امضاکننده این بیانیه ضمن محکوم کردن هرگونه خشونت علیه کودکان، خواهان موارد زیر هستیم:
- توقف فوری هرگونه برخورد خشونت‌آمیز با کودکان و نوجوانان
- آزادی بی‌قید و شرط تمامی کودکان و نوجوانان بازداشت‌شده
- رسیدگی شفاف و مسئولانه به موارد کشته و زخمی شدن کودکان
- فراهم ساختن حمایت‌های روانی، اجتماعی و درمانی برای کودکان آسیب‌دیده و خانواده‌های آنان
ما بر این باوریم که امنیت، عدالت و آرامش پایدار، تنها با احترام به حقوق کودکان و تضمین کرامت انسانی آنان امکان‌پذیر است.
۱. انجمن پژوهش‌های آموزشی پویا
۲. انجمن حمایت از حقوق کودکان
۳. انجمن حمایت از کودکان کار
۴. انجمن حمایت از کودکان و نوجوانان توانیاب
۵. انجمن درخت کوچک زندگی
۶. انجمن دوستداران کودک پویش
۷. انجمن پرنده درخت کوچک
۸.انجمن کنشگران اجتماعی فرزانه ( زاهدان)
۹. انجمن یاری کودکان در معرض خطر
۱۰. انتشارات منشور صلح
۱۱. جمعیت دفاع از کودکان کار و خیابان
۱۲. گروه تلاشگران یاری همدل
۱۳. گروه فرهنگی اجتماعی کیانا
۱۴.مادران صلح ایران
۱۵.موسسه ارتقا کیفیت زندگی زنان آتنا
۱۶. موسسه انسان دشواری وظیفه
۱۷.موسسه بنیاد نوای مهر تاک
۱۸. موسسه حامیان کودکان کار رنگ خدا
۱۹. موسسه شکوفایی استعدادهای کودکان مهر
۲۰. موسسه توانمند سازی مهر و ماه
۲۱. موسسه توانمند سازی ندای ماندگار دروازه‌غار
۲۲.موسسه نوید زندگی کوشا
۲۳. موسسه یاریگران کودکان کار پویا
۲۴. موسسه توسعه پایدار اردیبهشت